{"version":1,"type":"rich","provider_name":"Libsyn","provider_url":"https:\/\/www.libsyn.com","height":90,"width":600,"title":"\u015awi\u0144stwa w imi\u0119 ojczyzny \u2014 o etyce i racji stanu z ks. prof. Alfredem Wierzbickim","description":"W najnowszym odcinku podcastu \u201eRaport Mi\u0119dzynarodowy\u201d Witold Jurasz i Zbigniew Parafianowicz rozmawiaj\u0105 z ksi\u0119dzem profesorem Alfredem Wierzbickim, etykiem, filozofem i teologiem zwi\u0105zanym z Uniwersytetem Marii Curie-Sk\u0142odowskiej w Lublinie. Tematem rozmowy jest w\u0105tek nieustannie powracaj\u0105cy w sporach mi\u0119dzy prowadz\u0105cymi \u2014 czy w polityce funkcjonuje kategoria moralno\u015bci? A je\u015bli tak \u2014 gdzie przebiegaj\u0105 jej granice? Czy mo\u017cna czyni\u0107 z\u0142o w imi\u0119 dobra ojczyzny i bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa?  Ksi\u0105dz profesor Wierzbicki odpowiada na to pytanie, stwierdzaj\u0105c, \u017ce moralno\u015b\u0107 i polityka to dwa porz\u0105dki, kt\u00f3re rzadko si\u0119 pokrywaj\u0105. Nie oznacza to jednak absolutnego zwolnienia aktor\u00f3w politycznych od przestrzegania jakichkolwiek etycznych granic. Jak zauwa\u017ca go\u015b\u0107, w my\u015bli zachodniej funkcjonuje poj\u0119cie racji stanu tak przydatne do porz\u0105dkowania politycznych interes\u00f3w, jednak z punktu widzenia moralnego nie ma ono warto\u015bci absolutnej. Racja stanu z samej swojej natury jest zmienna, warto\u015bci moralne takie jak cho\u0107by godno\u015b\u0107 ludzka jest nienaruszalna, niestopniowalna i niezmienna. Spraw\u0119 dodatkowo komplikuje kategoria obywatelskiego niepos\u0142usze\u0144stwa le\u017c\u0105cego u podstaw demokracji \u2014 gest stoj\u0105cy w ko\u0144cu w opozycji wobec r\u00f3\u017cnie pojmowanej racji stanu.  Witold Jurasz w kontek\u015bcie konfliktu interesu pa\u0144stwa i warto\u015bci moralnych przytoczy\u0142 kryzys migracyjny na granicy polsko-bia\u0142oruskiej. Jak w takiej sytuacji powinno zadzia\u0142a\u0107 pa\u0144stwo, b\u0119d\u0105c zmuszone wybiera\u0107 mi\u0119dzy adekwatn\u0105 odpowiedzi\u0105 na dzia\u0142ania hybrydowe re\u017cimu bia\u0142oruskiego a ratowaniem migrant\u00f3w, kt\u00f3rych \u017cycie i zdrowie pozostaje w stanie realnego zagro\u017cenia. Wa\u017cenie racji stanu i moralnych zobowi\u0105za\u0144 niezmiennie wytwarza napi\u0119cia i zmusza do przemy\u015bliwania interesu pa\u0144stwa, kt\u00f3ry nie zawsze jest oczywisty i \u0142atwy do okre\u015blenia.  Zbigniew Parafianowicz wci\u0105\u017c pozostaj\u0105c w tym samym w\u0105tku, zadaje pytanie \u2014 czy katolik mo\u017ce by\u0107 szpiegiem? Czy zawodowe k\u0142amanie, manipulowanie i ca\u0142a reszta szerokiej gamy narz\u0119dzi wywiadowczych mo\u017ce by\u0107 moralnie usprawiedliwione, je\u015bli s\u0142u\u017cy obronie pa\u0144stwa? Ksi\u0105dz profesor Wierzbicki nie daje jednoznacznej odpowiedzi. Stwierdza, \u017ce kluczowe w ocenie takich dzia\u0142a\u0144 mo\u017ce by\u0107 spojrzenie na nie z perspektywy intencjonalno\u015bci i skutkowo\u015bci. Je\u015bli przekroczenie konwencjonalnych zasad moralnych mia\u0142oby s\u0142u\u017cy\u0107 obronie \u017cycia lub dobra pa\u0144stwa, w takim wypadku trudno pot\u0119pia\u0107 je. Nie mniej problem ten wymaga g\u0142\u0119bszej refleksji nad motywami, konsekwencjami czyn\u00f3w, odpowiedzialno\u015bci\u0105 indywidualn\u0105 oraz moralno\u015bci\u0105 zawodow\u0105.  Rozmowa schodzi nast\u0119pnie na poziom konkretnych przypadk\u00f3w. Prowadz\u0105cy przypominaj\u0105 dramatyczne wydarzenia z Odessy w maju 2014 roku, gdzie w wyniku t\u0142umienia prorosyjskiej rebelii ginie wielu demonstrant\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 umiera spalona \u017cywcem w po\u017carze budynku zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Czy podj\u0119te przez ukrai\u0144skie w\u0142adze dzia\u0142ania by\u0142y uzasadnione, skoro s\u0142u\u017cy\u0142y ukr\u00f3ceniu rosyjskich dzia\u0142a\u0144 wywrotowych, a w konsekwencji ocali\u0142y Odess\u0119 od podzielenia losu Krymu? Czy mo\u017cliwe jest \u201ez\u0142o konieczne\u201d? Ksi\u0105dz profesor Wierzbicki z du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 ocenia t\u0119 sytuacj\u0119, okre\u015blaj\u0105c j\u0105 jako moralnie podejrzan\u0105. Zaznacza jednak, \u017ce logika moralna nie jest binarna, tylko wielowarto\u015bciowa. R\u00f3wnie\u017c w takich, jak wspomniana wy\u017cej, sytuacjach jest miejsce na niejednoznaczno\u015bci i w\u0105tpliwo\u015bci.  Poruszany jest tak\u017ce temat tzw. zab\u00f3jstw celowanych \u2014 taktyki stosowanej przez m.in. USA, Izrael czy Ukrain\u0119, polegaj\u0105cej na eliminacji konkretnych os\u00f3b odpowiedzialnych za akty terroru czy wrog\u0105 propagand\u0119. Czy demokratyczne pa\u0144stwo mo\u017ce si\u0119ga\u0107 po metody przypominaj\u0105ce terroryzm? Gdzie le\u017cy granica mi\u0119dzy samoobron\u0105 a moraln\u0105 degeneracj\u0105? Go\u015b\u0107 podcastu ostrzega przed r\u00f3wni\u0105 pochy\u0142\u0105, na kt\u00f3rej pa\u0144stwa Zachodu mog\u0105 utraci\u0107 swoj\u0105 moraln\u0105 legitymacj\u0119 \u2014 szczeg\u00f3lnie je\u015bli stosuj\u0105 podw\u00f3jne standardy, a zasady zaczynaj\u0105 by\u0107 tylko retoryk\u0105, nie praktyk\u0105.  Kontekst izraelsko-palesty\u0144ski pojawia si\u0119 jako modelowy przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czesnego kryzysu etycznego. Reakcja Izraela na zamachy z 7 pa\u017adziernika \u2014 zdaniem profesora \u2014 przekracza granice proporcjonalno\u015bci, co prowadzi do cierpienia ludno\u015bci cywilnej i os\u0142abienia wiarygodno\u015bci Zachodu w globalnym dyskursie o prawach cz\u0142owieka, a w najgorszym wypadku podkopuje prawo do moralnej oceny takich postaci jak W\u0142adimir Putin czy Aleksander \u0141ukaszenko.  Nie zabrak\u0142o te\u017c pochylenia si\u0119 nad rol\u0105 Watykanu w kontek\u015bcie wojny w Ukrainie czy ludob\u00f3jstwa w Palestynie. Czy Stolica Apostolska maj\u0105 wystarczaj\u0105ce rozeznanie w geopolityce, by zabiera\u0107 g\u0142os jako moralny arbiter? Jak w tej sferze wypad\u0142 pontyfikat papie\u017ca Franciszka?   ","author_name":"Raport mi\u0119dzynarodowy","author_url":"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/autorzy\/witold-jurasz","html":"